Większość rodziców dzieci hospitalizowanych na oddziałach intensywnej terapii noworodków czuje się odizolowanych od swoich pociech. Kangurowanie albo “Kangaroo Care”( KC) może złagodzić niektóre z tych negatywnych odczuć. Co więcej, taka opieka daje okazję do bliskiej więzi między rodzicami a ich nowonarodzonym dzieckiem.
Kangurowanie ma wiele zalet i kilka zagrożeń. Poniżej wymienię i wyjaśnię najważniejsze z nich. By dowiedzieć się o szczegółach leczenia wcześniaków na oddziałach noworodkowych zachęcam do przeczytania mojego artykułu, który znajdziecie tutaj.
Podstawowe informacje o kangurowaniu
Kangurowanie przypomina to, co kangury robią ze swoimi dziećmi po urodzeniu. Matki kangurki mają fizjologiczną kieszeń na brzuchu, do której wkładają swoje dzieci, aby je nosić.
Na oddziale intensywnej terapii noworodków kangurowanie polega na umieszczeniu noworodka ubranego tylko w pieluchę i czapkę na gołej klatce piersiowej matki lub ojca. Następnie przykrywamy dziecko kocykami, aby chronić je przed przeciągami i zapewnić stabilną temperaturę ciała. Jeśli dziecko dobrze to znosi, to rodzice mogą tak trzymać i obejmować swoje dziecko nawet przez 1-3 godzin.
Podczas gdy dziecko otrzymuje opiekę “na kangura”, pielęgniarka będzie monitorować stan dziecka, zwracając uwagę na jego temperaturę ciała i sposób oddychania.
Chcę podkreślić, że dzieci otrzymujące KC zawsze pozostają podłączone do monitorów i respiratorów (tak samo jak, gdy przebywają w inkubatorach) i nadal otrzymują wszystkie niezbędne leki i zabiegi według właściwego dla nich harmonogramu.
Jaka jest najniższa waga lub wiek ciążowy dziecka, które może otrzymać opiekę na kangura?
Nie ma czegoś takiego jak minimalny wiek ciążowy lub waga dla kangurowania. Ważniejsze jest, czy dziecko jest wystarczająco stabilne w trakcie takiej opieki. Często, ku zdziwieniu lekarzy i rodziców, wcześniaki mają bardziej stabilne parametry życiowe w ramionach matki niż gdy są umieszczane same w inkubatorach (źródło).
Korzyści z opieki kangurowej:
Lekarze i pielęgniarki opisali liczne korzyści z kangurowania. Zalety tej metody opieki są zarówno dla rodziców jak i ich dzieci.
Korzyści dla dziecka:
Szybsze przybieranie na wadze
Lekarze opisali, że kangurowanie wpływa na poprawę przyrostu masy ciała i ułatwia szybszy wypis ze szpitala
Bez wątpienia bliska więź między matką a dzieckiem pozytywnie wpływa na produkcję mleka matki. Mleko matki jest jak ZŁOTO dla skrajnych wcześniaków (mój artykuł o korzyściach z karmienia piersią).
Jednym z najbardziej pożądanych rezultatów oczekiwanych od wcześniaków jest stały i prawidłowy przyrost masy ciała. Najlepszym narzędziem do osiągnięcia tego rezultatu jest zapewnienie wystarczającego dostępu do mleka matki dla każdego dziecka. Dzieci karmione mlekiem matki lepiej tolerują karmienie i mają mniejszą ilość powikłań przedłużających ich pobyt w szpitalu. Dowiedziono, że u wcześniaków karmionych mlekiem kobiecym takie powikłania jak sepsa, zakaźne choroby płuc, martwicze zapalenie jelit czy ROP zdarzają się rzadziej.
Pomaga w regulacji temperatury ciała
Ciężkie wcześniaki mają duże trudności w utrzymaniu prawidłowej temperatury ciała. Jest to spowodowane wieloma czynnikami: mniejszą ilością tkanki tłuszczowej, większą powierzchnią ciała, niewystarczającą ilością zasobów energetycznych i zmniejszoną zdolnością mózgu do zapewnienia prawidłowej termoregulacji.
Ku zaskoczeniu naukowców często obserwujemy, że dzieci ułożone na klatce piersiowej matek i przykryte kocykami rzadko mają jakiekolwiek problemy z temperaturą w trakcie takich zabiegów, mimo że niekiedy przebywają w trakcie kangurowania przez dłuższy czas poza inkubatorem.
Więcej snu i lepsza jakość snu
To niefortunne, ale oddział intensywnej terapii noworodków to bardzo hałaśliwe środowisko i prawdopodobnie nie jest to najlepsze miejsce do spania dla niemowląt. Cóż, nie jesteśmy w stanie dać im wyboru jeśli rodzą się przedwcześnie i potrzebują naszej opieki.
Wiele badań naukowych wykazało, że niemowlęta, które regularnie otrzymywały opiekę na kangura, spały dłużej, a ich mózgi dojrzewały szybciej osiągając większe zróżnicowanie i bardziej kompleksową budowę anatomiczną (źródło).
Mniejsza śmiertelność i krótszy czas hospitalizacji
Należy promować opiekę kangurową dla wcześniaków i dzieci urodzonych z niską masą urodzeniową, szczególnie w krajach o niskich zasobach. W miejscach, w których nie ma odpowiedniej opieki neonatologicznej, gdzie lekarze nie mają inkubatorów ani płynów dożylnych kangurowanie może być nawet zabiegiem ratującym życie takich dzieci.
Badacze z Cochrane Library – Cochrane Reviews przeanalizowali wiele doniesień klinicznych i przedstawili podsumowanie swoich ustaleń. Naukowcy stwierdzili, że opieka na kangura wiązała się ze zmniejszoną śmiertelnością, niższą liczbą zakażeń i wcześniejszym wypisem ze szpitala do domu (źródło).
Korzyści z kangurowania dla matki i ojca
Buduje więź między rodzicami a dzieckiem i zmniejsza ich stres
Bardzo ważnym skutkiem pobytu dziecka na oddziale intensywnej terapii noworodków jest jego separacja od rodziców. Niektóre oddziały intensywnej terapii noworodków mają już prywatne pokoje, w których rodzice mogą cały czas przebywać ze swoimi dziećmi, ale dla przeważającej większości pacjentów i ich rodzin nie jest to jeszcze dostępne.
Nawet jeśli szpital ma odpowiednią do tego infrastrukturę, rodzice często mają inne dzieci i obowiązki i nie mogą przebywać z dzieckiem wystarczająco długo.
Zapewnienie opieki na kangura pozwala na zbudowanie bliższej więzi z dzieckiem i pozwala zmniejszyć poziom stresu rodzicielskiego.
Pomaga matce dziecka wyprodukować więcej mleka
Bezpośredni kontakt matki z dzieckiem to najlepsze narzędzie ułatwiające produkcję mleka kobiecego. W wielu wcześniejszych badaniach ustalono, że mleko matki jest najlepszym lekarstwem dla wcześniaków, szczególnie mikro-wcześniaków.
Poród przedwczesny i rozdzielenie matki od dziecka negatywnie wpływają na produkcję jej mleka.
Opieka kangurowa to świetny sposób na naprawienie niektórych z tych problemów. Bliska więź między matką a dzieckiem zawsze pozytywnie wpływa na laktogenezę.
Kangurowanie zwiększa pewność siebie u rodziców
Często po urodzeniu skrajnych wcześniaków lub mikro-wcześniaków rodzice boją się ich nawet dotknąć. Nie wiedzą, jak opiekować się swoim dzieckiem, jak je trzymać, obejmować, jak mierzyć temperaturę i jak zmieniać pieluchę.
Zapewnianie opieki kangurowej pozwala im na bliską obserwację dziecka i zwiększa ich pewność siebie.
Rodzice szybko przekonują się, że bliskie obcowanie z dzieckiem nie jest tak straszne i są gotowi na większe wyzwania niż „tylko” trzymanie swojego dziecka.
Potencjalne zagrożenia opieki kangurowej
Opieka na kangura może wiązać się z pewnymi zagrożeniami. Oczywiste jest, że czasami dziecko może jej nie tolerować i mieć niestabilną temperaturę ciała lub problemy z oddychaniem.
W trakcie kangurowania pielęgniarka noworodkowa będzie monitorować twoje dziecko pod kątem wszelkich oznak nietolerancji i w razie potrzeby zainterweniuje.
Innym niebezpieczeństwem jest to, że opieka kangurowa wymaga ułożenia dziecka w pozycji na brzuchu. Układanie dziecka na brzuchu jest ogólnie odradzane u dzieci donoszonych w celu zapobiegania SIDS (nagła śmierć łóżeczkowa). Nie jesteśmy świadomi zwiększonego ryzyka wystąpienia ciężkich bezdechów u wcześniaków przebywających w objęciach ich rodziców.
Jednakże, dzieci otrzymujące opiekę kangurową na oddziale intensywnej terapii noworodków powinny być zawsze podłączone do monitora akcji serca i oddychania.
Jeśli Twoje dziecko urodziło się przedwcześnie przed 32. tygodniem ciąży i jest obecnie leczone na oddziale intensywnej terapii noworodków, zachęcam Cię do zapoznania się z moją książką „Babies Born Early”(na razie niestety tylko w języku angielskim).